NASA’nın Earth Information Center platformu gezegenimiz hakkında çok değerli veriler ve görseller sunuyor; ancak bu içeriklerin neredeyse tamamı yalnızca görebilen kişilere hitap ediyor. “The Earth Information Jukebox” görevi kapsamında ekibimiz bunu değiştirmek istedi ve şu soruyu sordu: Görme engelli bir birey ya da büyük veri tablolarını okumakta zorlanan biri, atmosferimizde neler olup bittiğini nasıl anlayabilir?
Bu sorudan yola çıkarak, gerçek zamanlı NASA uydu verilerini aynı anda yaşayan bir ağaca, gerçek zamanlı müziğe ve sesli açıklamalara dönüştüren web uygulamamız AeroJukebox’ı geliştirdik.
Kurulumsuz Erişim ve Üç Farklı Harita Modu
AeroJukebox hem bilgisayarlarda hem de telefonlarda herhangi bir kurulum gerektirmeden doğrudan web tarayıcısı üzerinden çalışır. Dünya haritasında dilediğiniz noktaya tıklayabilir, şehir arayabilir veya hızlı istasyon butonlarını kullanabilirsiniz. Uygulamada üç farklı harita modu yer alır:
- Hava Kalitesi (Air Quality): Open-Meteo (Copernicus CAMS) üzerinden canlı hava kirliliği verilerini (PM2.5, PM10, NO₂, O₃, CO, AQI), sıcaklık ve nemi; NASA POWER üzerinden ise güneş radyasyonu verilerini gösterir.
- Orman Yangını Riski (Wildfire Risk): Hava kalitesinden bağımsız çalışır. NASA EONET’ten gerçek aktif orman yangınlarını harita üzerinde gösterir; sıcaklık, kuru hava ve toz verilerinden yangın riskini hesaplar.
- Işık Kirliliği (Light Pollution): Gece gökyüzünün parlaklığını (Bortle Ölçeği 1–9) göstermek için haritada NASA GIBS VIIRS Black Marble gece ışıkları verilerini kullanır.
Ayrıca fabrikaların olmadığı sanayi öncesi dönemin temiz havasını günümüz seviyeleriyle karşılaştırabilmeniz için 1750–2026 Zaman Kaydırıcısı da bulunur.
Veriyi Yaşayan Bir Ağaca Dönüştüren Görselleştirme
Uygulamamız sadece sayısal veriler göstermek yerine bilgiyi aynı anda hem görsele hem de sese dönüştürür. Ekranın sağ tarafında HTML5 Canvas üzerinde gerçek zamanlı hareketli bir ağaç çizilir:
- Hava Kalitesi modunda: Çiçekli ve oksijen kabarcıklı parlak yeşil bir ağaçtan sararıp dökülen yapraklara, yoğun kirli havada ise kuru ve çıplak bir ağaca uzanan 5 farklı aşamada değişir.
- Orman Yangını modunda: Yangın riski yüksek olduğunda ağaç hareketli alevler ve uçuşan kıvılcımlarla yanmaya başlar.
- Işık Kirliliği modunda: Karanlık gökyüzünde yıldızlar ve ateş böcekleri belirirken; parlak şehirlerde yıldızlar kaybolur, sokak lambası parlaması ve güveler ortaya çıkar.
Web Audio API ile Her Duruma Özel Canlı Müzik
Aynı anda çalışan Web Audio API ses sistemimiz her çevresel durum için canlı müzik üretir: Temiz havada sakin, neşeli akorlar ve yumuşak çan sesleri duyulurken; orta düzey kirlilikte daha yavaş ve hüzünlü notalar, yoğun kirlilikte ise derin bir bas sesiyle birlikte hafif bir uyarı nabzı çalar. Orman yangınlarında ateş çıtırtıları, ışık kirliliği yüksek şehirlerde ise düşük bir neon şehir uğultusu eşlik eder.
Ham verileri doğrudan sese dönüştürmek kulağı rahatsız eden sert bir gürültü oluşturabileceği için müzik gamlarını ve ses kompresörünü özenle ayarladık. Böylece kirli hava ve orman yangınları ciddiyetini ve hüznünü net bir şekilde hissettirirken dinlemesi konforlu kalır.
Erişilebilirlik, Çoklu Dil ve AeroAI
Görme engelli ve az gören kullanıcılar için haritaya tıklamak tek başına zor olabileceğinden erişilebilirliği merkeze aldık:
- Şehir arama ve hızlı istasyon butonları
- Space, F, V, R, M, H ve yön tuşları ile tam klavye kontrolü
- Koyu ve Açık tema geçişi
- 5 dilde sesli okuyucu: İngilizce, Türkçe, Almanca, Fransızca ve Çekçe
- Yeni kullanıcılar için adım adım Spotlight Rehberi
- Seçtiğiniz noktanın canlı verilerini okuyup sorularınızı sade bir dille yanıtlayan AeroAI (Google Gemini destekli, çevrimdışı yedekli)
Teknik Altyapı
AeroJukebox’ı HTML5, CSS3 ve JavaScript ile geliştirdik; harita katmanı için Leaflet.js ve Esri ArcGIS temel haritalarını kullandık. Uygulamayı dizüstü bilgisayarlar, tabletler ve telefonlar üzerinde kulaklıklarla test ettik; internet API’lerinin yavaşlaması durumunda bile uygulamanın kesintisiz çalışabilmesi için yedek veri modelleri ekledik.
Amacımız çok basit: İnsanların nerede olurlarsa olsunlar ya da ekranı görebilsinler veya görmesinler, yer bilimine sadece bakmakla kalmayıp gezegenimizin durumunu gerçekten duymalarını ve hissetmelerini sağlamak.